Γιατί δεν μπορούν να πάρουν όλοι τα σπίτια και τις περιουσίες τους πίσω με τη λύση;

Γιατί δεν μπορούν να πάρουν όλοι τα σπίτια και τις περιουσίες τους πίσω με τη λύση;

Το δικαίωμα στην ιδιοκτησία είναι κατοχυρωμένο ανθρώπινο δικαίωμα, αναγνωρίζεται και θα ισχύει κανονικά από την πρώτη μέρα της λύσης. Ωστόσο, δεν υπερισχύει του δημόσιου συμφέροντος. Αντίθετα, μπορεί να περιοριστεί για σκοπούς δημοσίου συμφέροντος π.χ. με απαλλοτριώσεις. Αυτό που θα τύχει ρύθμισης με τη λύση του Κυπριακού αφορά την αντιμετώπιση των προβλημάτων μετά τη μαζική καταπάτηση αυτού του δικαιώματος και στις δυο κοινότητες λόγω των συγκρούσεων του 1963-67 και της εισβολής του 1974. Δεν μπορεί να γίνει απόλυτη αποκατάσταση της τάξης πραγμάτων που ίσχυε το 1974 ή το 1963 για μια σειρά από λόγους ιστορικούς, πολιτικούς, κοινωνικούς κ.λπ. Τη δεκαετία του 1960 οι περισσότεροι ζούσαν σε χωριά. Σήμερα, μετά από τον πόλεμο του 1974 και τέσσερις δεκαετίες αστικοποίησης, ελάχιστοι ζουν πλέον σε χωριά. Δεν είναι λογικό να αναμένεται να μετεγκατασταθούν σήμερα παιδιά Τ/κ εκτοπισμένων που μεγάλωσαν στην Κερύνεια σε ένα απομακρυσμένο χωριό της Πάφου, όπως δεν είναι λογικό να αναμένεται να μετεγκατασταθούν σήμερα παιδιά Ε/κ εκτοπισμένων που μεγάλωσαν στη Λεμεσό σε ένα χωριό στη μέση της Μεσαορίας. Η οικονομική πτυχή της ιδιοκτησίας είναι κάτι διαφορετικό.

Εκεί που τίθεται ή μπορεί να τεθεί θέμα επιστροφής/μετεγκατάστασης είναι στις πόλεις, στα μεγάλα χωριά και στα χωριά που γειτνιάζουν με αστικά κέντρα. Στις περιοχές, οι οποίες θα τύχουν αναπροσαρμογής και από κατεχόμενες σήμερα θα γίνουν μέρος του ε/κ κρατιδίου, θα υπάρξει επιστροφή των περιουσιών στους Ε/κ ιδιοκτήτες και θα γίνει μετεγκατάσταση των Τ/κ. Και στις δυο πλευρές όλες οι αχρησιμοποίητες σήμερα περιουσίες θα επιστραφούν άμεσα. Για περιουσίες οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν και στις δυο πλευρές για δημόσια έργα, π.χ. δρόμους, σχολεία, αεροδρόμια (π.χ. το αεροδρόμιο Λάρνακας), ή στις οποίες έχουν γίνει τεράστιες ιδιωτικές αναπτύξεις (π.χ. παραλιακό μέτωπο Κερύνειας και Λάρνακας) θα υπάρξει αποζημίωση των ιδιοκτητών ή ανταλλαγή.

Εκεί όπου υπάρχουν Ε/κ που διαμένουν σε τ/κ σπίτια ή σε σπίτια χτισμένα σε τ/κ γη και αντίστοιχα Τ/κ που διαμένουν σε ε/κ σπίτια ή σε σπίτια χτισμένα σε ε/κ γη, θα υπάρξουν όπου είναι εφικτό συναινετικές ρυθμίσεις, έτσι ώστε να αποφευχθούν μαζικές μετακινήσεις ανθρώπων και από τις δυο κοινότητες. Σε όσες από αυτές τις περιπτώσεις δεν υπάρξει συναίνεση, δηλαδή αν ο ιδιοκτήτης δεν προτιμήσει π.χ. αποζημίωση ή αν ο χρήστης δεν επιλέξει να φύγει ή να κάνει ανταλλαγή, θα ακολουθηθεί μια διαδικασία ρύθμισης στη βάση διαφόρων κριτηρίων, σύμφωνα με τα οποία θα διαχωριστούν οι περιπτώσεις έτσι ώστε να βρεθούν λύσεις (πάντα στη βάση του τρίπτυχου επιστροφή, ανταλλαγή ή αποζημίωση) ανά περίπτωση. Γενικά, οι περιπτώσεις αυτές αφορούν μόνο ένα σχετικά μικρό μέρος των περιουσιών και σε κάθε περίπτωση η ρύθμιση που θα επιλεγεί θα αποκαθιστά την αδικία που υπέστησαν τα άτομα λαμβάνοντας υπόψη, όμως, και το κοινό συμφέρον της ειρήνης και της επανένωσης.