Γιατί δεν μπορούμε να μείνουμε όπως είμαστε;

Γιατί δεν μπορούμε να μείνουμε όπως είμαστε;

Η παρούσα κατάσταση δεν είναι τόσο «βιώσιμη» και «ειρηνική», όπως μπορεί να δείχνει στην επιφάνεια και προπαντός δεν είναι μόνιμη. Αντιθέτως, πρόκειται για ένα ρευστό status quo, του οποίου η Τουρκία αποτελεί τον κύριο ρυθμιστή. Η Τουρκία, παρά τη σημαντική αντίσταση των Τ/κ, μπορεί να ανατρέψει άμεσα ή έμμεσα τα δεδομένα αυτής της «τάξης πραγμάτων» είτε σε επίπεδο ζητημάτων καθημερινότητας (βλ. αλλαγή ώρας), είτε σε ζητήματα «σημαντικά» (βλ. απειλές για προσάρτηση, οικονομική εξάρτηση, επιπτώσεις από μια πολιτειακή αλλαγή στην Τουρκία π.χ. πραξικόπημα κ.λπ.) προκαλώντας προβλήματα στις δύο κοινότητες. Όπως έδειξαν και πρόσφατα παραδείγματα, οι σχέσεις γενικότερα των «μητέρων πατρίδων» έχουν συνέπειες στο κυπριακό ζήτημα, αφού αυτό χρησιμοποιείται στους μεταξύ τους ανταγωνισμούς. Γενικότερα, τα γεωπολιτικά αυτά παιχνίδια μεταφράζονται ποικιλοτρόπως στο κυπριακό πεδίο και ενώ κάποιοι αντιδρούν, άλλοι τα χρησιμοποιούν για εδραίωση και αναπαραγωγή εθνικιστικών ιδεολογιών και προσεγγίσεων.

Το status quo είναι επισφαλές μπροστά σε τέτοια φαινόμενα, αφού δεν προσφέρει θεσμικές δικλείδες αναχαίτισής τους και επαφίεται στα αντανακλαστικά των ανθρώπων των δύο κοινοτήτων να προλάβουν τα χειρότερα. Επιπλέον, το περιβάλλον που συνιστά το «όπως είμαστε» περιλαμβάνει έναν πολυπληθή στρατό κατοχής, Εθνική Φρουρά, δυνάμεις της ΕΛΔΥΚ και νεκρές ζώνες. Οι ελευθερίες της μετακίνησης, εγκατάστασης καθώς και άλλα δικαιώματα δεν διασφαλίζονται σε όλη την επικράτεια της Κύπρου. Αντιθέτως, ισχύει ένα καθεστώς συνεχούς ελέγχου των πολιτών. Οι αδικίες, προκληθείσες από γεγονότα του παρελθόντος (π.χ. 1963-1974), δεν έχουν ούτε κατά προσέγγιση αντιμετωπισθεί. Εκτοπισθέντες, Ε/κ και Τ/κ, οι οποίοι επιθυμούν επιστροφή, δεν έχουν τέτοια ευκαιρία (τουλάχιστον θεσμοθετημένα). Τέλος, το status quo όπως διαμορφώθηκε μετά το 2003, επέτρεψε τη δημιουργία διακοινοτικών σχέσεων, επαφών και συνεργασιών σε διάφορα επίπεδα. Η συντήρησή του, όμως, εμποδίζει τέτοιες σχέσεις να αναπτυχθούν ελεύθερα και γενικότερα, επηρεάζει την ποιότητα της καθημερινής και συλλογικής ζωής των κατοίκων του νησιού ένθεν και ένθεν των οδοφραγμάτων.