Σενέρ Λεβέντ και "αντι-ιμπεριαλιστικός" αγώνας

Όταν η εκπλήρωση των ιμπεριαλιστικών, διχοτομικών σχεδίων για τη Κύπρο, βαφτίζεται αντι-ιμπεριαλιστικός αγώνας.

Ο Σενέρ Λεβέντ έγινε γνωστός μέσα από την σύγκρουση του με τον Ραούφ Ντενκτάς την περίοδο 1999-2001. Λιγότερο γνωστό είναι ότι στις εκλογές του 2000, ο Λεβέντ ήταν υποψήφιος για την προεδρία της «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» (ΤΔΒΚ) και πήρε κάτω από 1% των ψήφων ανάμεσα στους Τουρκοκύπριους. Ο Σενέρ Λεβέντ έγινε γνωστός και αγαπητός στους Ελληνοκύπριους απορριπτικούς λόγω της εναντίωσης του στην διζωνική ομοσπονδία. Ο Λεβέντ πολλές φορές τις τελευταίες 2 δεκαετίες έγραψε ενάντια στην τουρκική κατοχή και υπέρ της επιστροφής των τ/κ στην Κυπριακή Δημοκρατία, υπέρ του ενιαίου κράτους και ενάντια στην εδαφική ομοσπονδία. Βέβαια όταν κατέβηκε υποψήφιος ευρωβουλευτής το 2014 στην Κυπριακή Δημοκρατία σε ένα ιδιότυπο μικτό εκλογικό σώμα (όπου πήρε 1% των ψήφων) δήλωσε ότι παρά την διαφωνία του, δέχεται και την διζωνική ομοσπονδία αν αυτό θέλει η πλειοψηφία.

Ο Σενέρ Λεβέντ δηλώνει αντι-ιμπεριαλιστής. Πέραν από το σύνθημα βέβαια, πρέπει να δει κανείς σε ποια συμπεράσματα καταλήγει το «αντι-ιμπεριαλιστικό» πλαίσιο σκέψης στο οποίο αναφέρονται διάφοροι. Πολλά έχουν λεχτεί και γραφτεί για το πώς διάφοροι εθνο-κεντρισμοί και εθνικισμοί αυτό-προβάλλονται ως αντι-ιμπεριαλιστικές στάσεις διεκδικώντας αριστερή κάλυψη και ευρύτερη νομιμοποίηση. Από μια αριστερή, και άρα εξ’ ορισμού αντι-εθνικιστική σκοπιά, έχουμε γελάσει πολλές φορές με τα καμώματα διάφορων, του Σενέρ Λεβέντ και των πρόσφατων ε/κ εθνικιστών συμμάχων του περιλαμβανομένων. Με το πιο κάτω μαργαριτάρι του 1983 όμως θα γελάσουμε νομίζω πολύ περισσότεροι, πολύ περισσότερο.

Η ανακήρυξη της ΤΔΒΚ το 1983 υπήρξε ένα σημείο καμπής στην σύγχρονη κυπριακή ιστορία. Ήταν η στιγμή που η τ/κ εθνικιστική ελίτ έκανε ένα καθοριστικό άλμα για το πρότζεκτ της για διχοτόμηση της Κύπρου. Η τ/κ αριστερά, αδύνατη ως ήταν τότε, εξέφρασε τον σκεπτικισμό της και προσπάθησε παράλληλα να δει κάποια θετικά σημεία τουλάχιστον στο εσωτερικό πεδίο ή κάποιες προοπτικές σχετικής αυτονόμησης της κοινότητας από την Τουρκία. Αντίθετα, ο δημοσιογράφος της Κιμπρις Ποστασί τότε, Σενέρ Λεβέντ, ήταν πολύ πιο ενθουσιασμένος και ευθυγραμμισμένος με τον Ραούφ Ντενκτάς. Τρεις μόλις μέρες μετά την ανακήρυξη της ΤΔΒΚ, στις 18 Νοεμβρίου 1983, στο άρθρο του «Ακούστε την φωνή μας» ο Λεβέντ καλεί το σοσιαλιστικό μπλοκ κρατών να αναγνωρίσει την ΤΔΒΚ διότι αυτή είναι ένα αντι-ιμπεριαλιστικό και αντι-ΝΑΤΟικό κράτος που «δεν έχει χώρο για ξένες βάσεις». Το άρθρο ξεκινά με την εξής εκπληκτική αναφορά: «Στη Βόρεια Κύπρο έχει ιδρυθεί ένα ανεξάρτητο, αδέσμευτο, αντιφασισιστικό, αντιρατσιστικό, αντισιωνιστικό και αντιστεκόμενο μικροσκοπικό κράτος. Αναγνωρίστε το». Ακολούθως αναφέρεται στη Κυπριακή Δημοκρατία του 1960 ως «μια ΝΑΤΟϊκή λύση επιβληθείσα στον Κυπριακό λαό», λέει ότι οι Βρετανικές Βάσεις «δεν είναι στα δικά μας χώματα αλλά στο Νότο» και συνεχίζει πιο κάτω λέγοντας: «και ο κάθε Ελληνοκύπριος εργάτης είναι ενάντια στις ιμπεριαλιστικές βάσεις. Αναγνωρίστε μας για να μπορέσουμε να πολεμήσουμε μαζί τους δίπλα δίπλα… Ακούτε τη φωνή μας σοσιαλιστικές χώρες; Αναγνωρίστε μας… Τείνετε το χέρι σας για την ειρήνη και την ελευθερία».

Κάποιοι μπορεί να πουν, «πωπω πολιτική ανάλυση, διορατικότητα και συνέπεια». Εγώ λέω αυτό θα πει: «τι ενιαίο κράτος, τι διχοτόμηση, η φωνή μου (εγώ είμαι οι τ/κ) να ακούγεται».

ΥΓ1. Οι πληροφορίες για το άρθρο του Λεβέντ του 1983 αντλούνται από το επιστημονικό κείμενο του Νίκου Μούδουρου, “TRNC” in the Turkish Cypriot context: A moment of multiple and contradictory interpretations, στο Eastern Mediterranean Geopolitical Review, Vol. 3 (Spring 2018), 34-59. Μετάφραση του κειμένου του Σενέρ Λεβέντ από Αντώνη Χατζηκυριάκο.

ΥΓ2. Αντι-ιμπεριαλισμός ρεεεε, όχι αστεία. Ποια κατοχή ως παρόν τζιαι ποια επανένωση ως μέλλον; Αναγνωρίστε το 2ο κράτος, το ελεύθερο. Ποια βόρεια Κύπρος τζιαι ποια τ/κ διοίκηση τζιαι δικοινοτικά γλωσσάρια. Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου, ανεξάρτητη και αδέσμευτη, Λεβέντικη. Χωρίς ιμπεριαλιστικές βάσεις. Να σέβεστε.

Γρηγόρης Ιωάννου

Κλήση Γιωρκάτζιη και χάθηκαν τέσσερις

Τότε ο Πολύκαρπος Γιωρκάτζιης του έδωσε οδηγίες όπως τους παραδώσει στον ανθυπολοχαγό … και ότι θα μιλούσε αυτός μαζί του. Πράγματι, ο ίδιος τους παρέδωσε στον ανθυπολοχαγό … και επέστρεψε στη βάση του λόχου του». Αυτή είναι και η τελευταία μαρτυρία για την τύχη των Skordo, Yilmaz Ahmet, Ahmet και Mehmet πριν τα οστά τους να εντοπιστούν το 2009 σε έναν ελαιώνα έξω από τον Λυθροδόντα κοντά στο δάσος του Μαχαιρά.

Το μέλλον «όμηρος» των ε/κ παραστρατιωτικών της δεκαετίας του 1960. Απάντηση σε κείμενο του Στέφανου Κωνσταντινίδη στο Φιλελεύθερο 12/8/2018

Το κείμενο έχει τον βαρύγδουπο τίτλο «η Ιστορία [με κεφαλαίο «Ι»] στη κλίνη του Προκρούστη», όμως το επιχείρημα είναι σχετικά απλό και τετριμμένο και μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: ό,τι έγινε από πλευράς ε/κ ήταν νόμιμο και δικαιολογημένο απέναντι σε μια τουρκανταρσία, αν έγινε και κανένα έγκλημα ήταν σίγουρα μεμονωμένη περίπτωση, όσοι αναφέρονται σε αυτά ενοχοποιούν την ε/κ κοινότητα, εξισώνουν τις ευθύνες, βοηθούν την Τουρκία και απειλούν την Κυπριακή Δημοκρατία. Αυτό που είναι εντυπωσιακό όμως δεν είναι η πληκτικά προβλέψιμη επανάληψη της κυρίαρχης ε/κ αφήγησης με όλες τις επιλεκτικές αναφορές, τα νοητικά άλματα, τις αποσιωπήσεις, τις ισοπεδώσεις, τις γενικεύσεις και την συνολικά στρεβλή εικόνα που δεν μπορεί να σταθεί πλέον ούτε καν απέναντι σε ένα υποψιασμένο ε/κ ακροατήριο, πόσον μάλλον πέραν των ορίων της κοινοτικής περιχαράκωσης, σε διεθνές ή ακαδημαϊκό πλαίσιο. Είναι η διαχείριση των αντιφάσεων και τα κραυγαλέα λογικά σφάλματα που εντυπωσιάζουν.

Σφαγές Τ/κ από τον ελληνοκυπριακό φασισμό – Η τραγική ιστορία των Μάραθα, Αλόα, Σανταλάρη

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Τ/κ Ασιήρ Αχμέτ από τη Μάραθα, όταν λίγες μέρες αργότερα τα τουρκικά στρατεύματα κατέλαβαν την περιοχή, το σουηδικό απόσπασμα των Ηνωμένων Εθνών έγινε μάρτυρας της αποκάλυψης του αποτρόπαιου εγκλήματος, στο χώρο του σκυβαλότοπου του χωριού: «Όταν άρχισε η εκταφή (…) είδαμε δεκάδες αποκεφαλισμένα και ακρωτηριασμένα πτώματα, κυρίως παιδιών, τα οποία είχαν σκεπαστεί μόνο με σκουπίδια. Μερικά από τα θύματα ήταν δεμένα μεταξύ τους με τέλι. Μόνο σε μια περίπτωση, μετρήσαμε δέκα άτομα δεμένα με τέλι. Μερικά από τα θύματα ήταν μισοκαμένα. Σχεδόν όλα τα αγόρια κάθε ηλικίας ήταν χωρίς κεφάλια. Μεταξύ των παιδιών που βρέθηκαν δολοφονημένα στο σκυβαλότοπο ήταν και τα έξι αδέλφια μου, η μητέρα μου, η γιαγιά και η θεία μου μαζί με τα εφτά παιδιά της».

Οι χασιμιοί του Βαρωσιού. Η μαζική απαγωγή και δολοφονία τ/κ τον Μάη του 1964.

...Στις 11 Μαίου 1964 ένα αυτοκίνητο με 3 Έλληνες στρατιωτικούς και ένα ε/κ αστυνομικό μπήκε στην εντός των τειχών πόλη της Αμμοχώστου. Τ/κ αστυνομικοί έκαναν σινιάλο στο αυτοκίνητο να σταματήσει καθώς πλησίαζε σε μια από τις εξόδους. Από το αυτοκίνητο ρίχτηκαν πυροβολισμοί οι οποίοι ανταποδόθηκαν. Οι δυο από τους Έλληνες στρατιωτικούς και ο ε/κ αστυνομικός σκοτώθηκαν. Ο τρίτος Έλληνας στρατιωτικός τραυματίστηκε. Ένας τ/κ περαστικός σκοτώθηκε από αδέσποτη σφαίρα. Δεν δόθηκε ποτέ καμιά ικανοποιητική εξήγηση γιατί αυτοί οι άντρες μπήκαν στον τ/κ τομέα. Το πιο πιθανόν ήταν μια ριψοκίνδυνη πράξη ανδρισμού μέσα από την οποία επιχειρούνταν κάποια κατασκόπευση των τ/κ αμυντικών γραμμών.

Τα νέα του συμβάντος αμέσως προκάλεσαν διακοινοτική έχθρα. Τα δελτία τύπου της Κυβέρνησης παρουσίασαν το γεγονός ως έγκλημα των τ/κ «τρομοκρατών» που επιτέθηκαν σε 4 μόνους Έλληνες που μπήκαν κατά λάθος στον τ/κ τομέα. Αυτή η εντελώς λανθασμένη εκδοχή του γεγονότων ενθάρρυνε ακραίες ε/κ ομάδες να προβούν σε πράξεις εκδίκησης. Μεταξύ 11 και 13 Μαϊου μεταξύ 32 και 35 τ/κ απήχθηκαν και εκτελέστηκαν ως αντίποινα για το θάνατο αυτών των 3 αντρών. Οι απαγωγές φαίνεται να διαπράχθηκαν από μια καλά οργανωμένη ε/κ συμμορία με βάση την επαρχία Αμμοχώστου και Λάρνακας, παρόλο που δεν είναι απίθανο μερικές από τις απαγωγές να έγιναν αυθόρμητα και ανοργάνωτα ως πράξεις εκδίκησης.

Οι έρευνες της ΟΥΝΦΙΚΥΠ για αυτές τις μαζικές απαγωγές αναλήφθηκαν από ένα Βρετανό αξιωματικό, τον ταγματάρχη Μέηση που ήταν και ο αξιωματικός επικοινωνίας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ με την τ/κ ηγεσία. Στις 7 Ιουνίου, ο ταγματάρχης Μέηση και ο οδηγός του απήχθηκαν και οι ίδιοι στη περιοχή Αμμοχώστου και πιθανότατα δολοφονήθηκαν. Δεν είναι ξεκάθαρο αν το κίνητρο της δολοφονίας Μέηση ήταν να εμποδιστεί η διερεύνηση των απαγωγών της Αμμοχώστου, ή αν ήταν αποτέλεσμα της ε/κ έχθρας προς τους Βρετανούς στρατιώτες που ήταν έντονη εκείνη την περίοδο. Δεν υπάρχει όμως αμφιβολία για το ότι οι δολοφόνοι του Μέηση ήταν ε/κ παραστρατιωτικοί.

Μετάφραση από Richard Patrick, Political Geography and the Cyprus conflict 1963-1971, University of Waterloo, 1976, σ. 66-67.

Για τις επιθέσεις στην Τυλληρία

Στις 6 Αυγούστου η Εθνική Φρουρά και μονάδες του ελληνικού στρατού επιτέθηκαν σε τ/κ χωριά γύρω από τα Κόκκινα. Τουρκοκύπριοι άμαχοι και μαχητές αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν σε ένα στενό κλοιό κοντά στην ακτή και δέχονταν ισχυρό κανονιοβολισμό πυροβολικού. Στις 7 Αυγούστου η Τουρκική αεροπορία έκανε πτήσεις πάνω από τη περιοχή των μαχών και έριξε πυροβολισμούς στη θάλασσα ως επίδειξη δύναμης για να ενισχύσει το τελεσίγραφο της για τερματισμό της επίθεσης. Στις 8 Αυγούστου, Τουρκικά αεροπλάνα επιτέθηκαν σε θέσεις της Εθνικής Φρουράς και ελληνικών δυνάμεων στη περιοχή Τυλληρίας. Η ΟΥΝΦΙΚΥΠ δεν κατάφερε να διαπραγματευτεί εκεχειρία. Ο πρόεδρος Μακάριος ανακοίνωσε ότι αν επαναλαμβάνονταν αεροπορικές επιθέσεις, θα διάτασσε επίθεση σε κάθε τ/κ χωριό και τομέα σε όλη τη Κύπρο. Παρά την απειλή, είναι πολύ πιθανόν ότι η Τουρκία θα συνέχιζε τις επιθέσεις αν η κυβέρνηση της Κύπρου δεν υπάκουε στο ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας στις 9 Αυγούστου για εκεχειρία. Η εκεχειρία μπήκε σε εφαρμογή στις 10 Αυγούστου και η ΟΥΝΦΙΚΥΠ έστησε παρατηρητήρια σε σημεία γύρω από τα Κόκκινα και τον Λιμνίτη. Τα επίσημα στοιχεία της κυβέρνησης της Κύπρου αναφέρονται σε 55 ε/κ νεκρούς και 125 τραυματίες. Σχεδόν όλοι ήταν από τις αεροπορικές επιθέσεις. Από αυτές τις απώλειες αναφέρθηκε ότι 28 νεκροί και 56 τραυματίες ήταν πολίτες. Τυχόν απώλειες Ελλήνων αξιωματικών και οπλιτών δεν αποκαλύφθηκαν. Σκοτώθηκαν 10 τ/κ.

Η επίθεση στη Τυλληρία έδειξε ότι η Τουρκία ήταν αποφασισμένη για στρατιωτική επέμβαση στη Κύπρο αν η ε/κ κοινότητα συνέχιζε να προωθεί την ένωση με την βία των όπλων. Υπό το φως αυτής της αποκάλυψης ο Μακάριος αποφάσισε ότι ο αγώνας θα συνεχιζόταν με πολιτικά και οικονομικά μέσα. Ο στρατηγός Γρίβας από τη πλευρά του, αποφάσισε ότι το μάθημα της μάχης της Τυλληρίας δεν ήταν ότι η στρατιωτική λύση για την ένωση θα έπρεπε να εγκαταλειφθεί αλλά ότι οι ελληνικές και ε/κ δυνάμεις θα έπρεπε να ήταν καλύτερα προετοιμασμένες για την αναπόφευκτη αντιπαράθεση με τους Τούρκους.

Μετάφραση από τη πρώτη και σημαντικότερη καταγραφή της διακοινοτικής σύγκρουσης μέσα από τη αξιόπιστη μελέτη του Richard Patrick, Political Geography and the Cyprus conflict 1963-1971, που εκδόθηκε από το University of Waterloo το 1976, σ. 72.

Οι αναφορές του μελετητή βασίζονται σε διάφορες πηγές κυρίως του ΟΗΕ.